Ponidzie

Wiślica - relikty budowli sakralnych X-XII w. oraz grodzisko z IX w.

Dzieje Wiślicy do dzisiaj pozostają nie do końca wyjaśnione i kryją jeszcze wiele tajemnic. Do niedawna uważano Wiślicę za stolicę słynnego Księstwa Wiślan, jednak dokładniejsze badania historyczne zanegowały tą hipotezę. Gród rozwinął się tutaj - nie jak chcieliby niektórzy w IX wieku - ale najwcześniej na przełomie X i XI stulecia. W 1135 roku Wiślica została dokładnie zniszczona przez Rusinów i Połowców. Rozkwit Wiślicy przypada na drugą połowę XII wieku, kiedy to Wiślica wymieniana była - obok Sandomierza i Łęczycy - jako jeden z głównych grodów Leszka Białego. Przez kilka lat rezydował tu również książę Kazimierz Sprawiedliwy.

Skalbmierz - kościół św. Jana Chrzciciela, relikty z XII w.

W kościele w Skalbmierzu do dziś zachowały się wykonane w technice opus emplectum mury prezbiterium ze śladami rozglifionych okien oraz praktycznie całe wieże, w których jednak zamurowano biforia, przepruto ostrołukowe okna i, rzecz jasna, zmieniono im hełmy. Przebito też arkadę otwierającą przyziemie wieży południowej na południową nawę boczną.

Mokrsko Dolne - kościół Wniebowzięcia NMP z pocz. XIII w.

Dzisiejsze prezbiterium uroczego kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP stanowiło romańską jednonawową świątynię z małym, prosto zamkniętym chórem, w typie, jaki znamy z Dziekanowic. Wzniesiono ją z ciosów piaskowca w technice opus emplectum. Zachowało się oryginalne rozglifione obustronnie okienko dawnego prezbiterium, w szczytowej ścianie wschodniej, oraz drugie, w północnej ścianie nawy, zwieńczone łukiem ostrym (zabudowane zakrystią). Ostry łuk budzi skojarzenie z architekturą cysterską, której ośrodek znajdował się w pobliskim Jędrzejowie. Na zewnątrz zachowały się lizeny w narożnikach oraz umieszczony nisko uskok ciekawie artykułujący zwłaszcza ścianę wschodnią prezbiterium. Pod okapem dachu zachował się bardzo ładny gzyms, tzw. konsolkowy.

Kościelec k. Pińczowa - kościół św. Wojciecha, fragmenty z XIII w. Empora z triforiami

Empora znajduje się nad nawami bocznymi i otwiera się do nawy głównej sześcioma triforiami o pięknie zdobionych, podwójnych kolumienkach, z których każda para ma inny kapitel. Triforia są spięte archiwoltami i wypełnione cegłą, co tworzy interesujące połączenie kolorystyczne z wapieniem.

Imielno - Kościół p.w. NMP i św. Mikołaja z XIII w.

Najwięcej atrakcji dla tropicieli romańszczyzny czeka wewnątrz prezbiterium. Romańskie żebrowe sklepienie prezbiterium zostało wprawdzie zastąpione barokowym, zachowały się jednak smukłe i eleganckie kolumienki - służki, które je podtrzymywały. Dłuższe po wewnętrznej stronie łuku tęczowego, oraz krótsze, postawione na gzymsie - w połowie prezbiterium i w narożniku wschodniej ściany szczytowej (trzeba zajrzeć za barokowy ołtarz). Zachowały się też w północnej i południowej ścianie prezbiterium romańskie rozglifione okna (zamurowane). Najładniejsze jest ościeże jednego z okien północnych, oprofilowane wałkiem.

Reklama

Subskrybuj Ponidzie