Łuk ostry

Chania (gr. Χανιά, Hania) - pofranciszkański kościół św. Franciszka z XIII w (?)

Chania to jedno z większych miast na Krecie - i jedno z najbardziej urokliwych. Marina, wenecki port, turecka łaźnia, wąski uliczki, którymi przemykają koty, restauracyjki na nabrzeżu serwujące ryby, owoce morza i jedyną na świecie sałatkę - sałatkę grecką... Ale znajdujemy tu również romański zabytek - pofranciszkański kościół św. Franciszka, gdzie dzisiaj znajduje się bardzo ciekawe muzeum archeologiczne.

Jerozolima - kościół pod wezwaniem św. Anny z XII wieku

Kościół św. Anny znajdujemy w dzielnicy chrześcijańskiej Jerozolimy, w pobliżu Bramy św. Szczepana, zwanej również Bramą Lwią. Kościół zbudowali w XII wieku krzyżowcy, na miejscu starszej świątyni z V wieku, stojącej - jak przekazywała tradycja - w miejscu domu Joachima i Anny, rodziców Marii, matki Jezusa. Surowy, pozbawiony ozdób, za to klasycznie i bezceremonialnie romański kościół zachwyca nie tylko swoją architekturą, ale też niezwykłą akustyką.

Trzebnica - kościół pod wezwaniem NMP i św. Bartłomieja z XIII w.

Kościół w Trzebnicy zaskakuje nie tylko swymi rozmiarami, jak na kościół romański (jest naprawdę duży), ale też misternością swoich detali architektonicznych. Znajdujemy tutaj prawdziwe małe arcydzieło - tympanon z przedstawieniem Dawida grającego na harfie dla Betszeby. Choćby tylko dla tej rzeźby warto tu przyjechać!

Stary Zamek, kościół pod wezwaniem św. Stanisława z XIII w.

Południowy portal przykuwa uwagę swoją niecodzienną kolorystyką. Elementy rzeźbiarskie - a więc figury Matki Boskiej i św. Stanisława oraz guzełki zdobiące łuk archiwolty wykonano z czerwonego kamienia. Łuk archiwolty, opartej na trzech parach kolumienek o głowicach zdobionych motywami roślinnymi (liście dębu), jest już ostry. Zachował się jeden wałek archiwolty, zdobiony owymi pomarańczowymi guzełkami. Tympanon przedstawia postacie Matki Boskiej i św. Stanisława, oddzielone kolumną. Co ciekawe, tympanon jest dwustronny - od strony wnętrza przedstawia apoteozę św. Stanisława w otoczeniu orłów.

Kałków, kościół pod wezwaniem św. Jerzego z XIII w.

Układ przestrzenny kościoła w Kałkowie jest niezwykle ciekawy i intrygujący. Kruchta wieżowa (dzisiaj pierwsze przęsło nawy), transept i krótkie prezbiterium układają się w równoramienny krzyż. Po bokach prezbiterium mieszczone są aneksy - od południa dwa "miniprzęsełka" sklepione krzyżowo, od północy - sklepiona ostrołukową kolebką zakrystia, nad którą znajdowało się salka, dostępna dzięki schodkom w grubości muru. Przęsła prezbiterium i transeptu oraz swego rodzaju nawy/kruchty sklepione są przysadzistym sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na służkach. Wewnątrz zachowały się ciekawe, gotyckie freski.

Prejmer (niem. Tartlau, węg. Prazsmar) - kościół obronny z XIII w.

Kościół mimo gotyckich przebudowań zachował pierwotny kształt i masywne, surowe piękno. Rozbudowana została nawa główna, która dziś różni się od transeptu i prezbiterium. W transepcie i prezbiterium zachowały się masywne filary, na których opierają się żebrowe sklepienia. Żebra sklepień i kamieniarka filarów są dzisiaj dosyć zniszczone, co jednak tylko dodaje im uroku. W wielu miejscach wewnątrz i na zewnątrz natrafiamy na rozglifione okienka, część z nich została zamurowana, część przedłużona w czasie gotyckiej rozbudowy. Kolejną część okien przebito wstawiając duże, podłużna gotyckie ona z maswerkiem. Obficie zachowały się cysterskie czteroliście.

Harman (niem. Honigberg, węg. Szaszhermany) - kościół obronny pw. św. Mikołaja z XIII w.

Kościół powstał w XIII wieku (1240 r.) jako bazylika z prezbiterium zamkniętym apsydą. Do prezbiterium przylegały od północy i południa kaplice sklepione beczkowo. Do dziś zachowała się jedna, południowa, północna została zamieniona na zakrystię. W późniejszych czasach kościół kilka razy przebudowywano (podniesiono sklepienie, przebito okna).

Żehra - Kościół p.w. Ducha Św. z XIII w.

Cały interior pokrywają malowidła romańskie i gotyckie, zdradzające inspiracje włosko-bizantyjskie. Najstarsze są tu tzw. zacheuszki, czyli krzyżyki konsekracyjne wymalowane na ścianach (w formie krzyża wpisanego w okrąg) - to miejsca, gdzie konsekrujący świątynię kapłan namaszcza krzyżmem ściany. Z XIII wieku pochodzi również fresk z portalu. XIV-wieczne freski odnajdujemy w prezbiterium i na ścianie łuku tęczowego. Na krzyżowo-żebrowym sklepieniu prezbiterium widnieje bodaj najciekawszy: po północnej stronie widzimy postać z trzema twarzami. Oznaczać ma ono ni mniej ni więcej, lecz Trójcę Świętą. Po przeciwnej stronie widzimy Abrahama i 12 plemion Izraela.

Reklama

Subskrybuj Łuk ostry