Końskie - tympanon z kościoła pw. św. Mikołaja

Końskie leżą w okolicy słynącej nie tylko z produkcji ceramiki i materiałów budowlanych. To także "zagłębie romańskie" położone w sąsiedztwie Sulejowa i Żarnowa, na północ od Jędrzejowa. Prowadzą tu drogi zniszczone wprawdzie przez ciężarówki z cementem, ale za to wiodące przez malownicze lasy, a tutejsza przyroda naprawdę pozwala odpocząć. My natomiast odnajdujemy kościół parafialny pw. św. Mikołaja.

Niestety nie zachował się ufundowany przez Iwona Odrowąża romański kościół, który kiedyś się tu znajdował. Natomiast nad południowe wejście do późniejszego kościoła wmurowano pochodzący z niego tympanon wykuty w piaskowcu. To przepiękna płaskorzeźba z krzyżem w centralnym miejscu, po którego bokach znajdują się - jak tłumaczy prof. Świechowski - wyobrażenia słońca (po lewej) i księżyca (po prawej). Ornament rozpięty wokół krzyża tworzą dwie misterne rośliny. Nie ma tu przedstawień figuralnych - zamiast Ukrzyżowanego i otaczających go postaci Matki i Ucznia mamy tylko symbol krzyża, słońce i księżyc, zaś roślina nadaje wyobrażeniu - tu znów interpretacja prof. Świechowskiego - sens Drzewa Życia.

Ten przepiękny symbolizm kojarzy się nam nieodparcie celtycko i przywodzi na myśl tympanon ze Strońska. Tymczasem w południowozachodniej skarpie odnajdujemy jeszcze jeden fragment z pierwszego, romańskiego kościoła - niewielką, kwadratową płytkę, którą tu wtórnie wmurowano. Również przedstawia ona roślinny ornament, co daje wyobrażenie o tym, jak przepięknie, misternie - i awangardowo! - dekorowany był tutejszy kościół.

To zabytek dla zaawansowanych, bo też wiele romańskich detali tu nie znajdziemy. Jednak dla samego tympanonu należy się tu obowiązkowo zatrzymać, najlepiej w drodze do Żarnowa i Sulejowa, i pokontemplować jego unikalne piękno. A potem koniecznie wybrać się nad jezioro.

Galeria: 

Odpowiedzi

"Wieś pozostawała w rękach Odrowążów przez kilka kolejnych stuleci. W latach 1220-1224 Iwo Odrowąż, biskup krakowski, wybudował we wsi kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, ustanawiając w Końskich parafię. (Wybudowany był z bloków piaskowcowych "z ciętego (w prostokąty) ciosu, wielkim kosztem.") Kościół ten został rozebrany w XV wieku i na jego miejscu w latach 1492-1520 wybudowano nowy, gotycki kościół parafialny, wykorzystując elementy architektoniczne poprzedniego kościoła (m.in. romański tympanon)."

"Do roku 1220 pierwotny kościół romański stał na wzgórzu w pobliżu stawu, we wsi Kościeliska (wieś zwana była też Kościółki, dziś jest to jedna z ulic miasta, na wzgórzu kościół z XVIII w.). W latach 1220-1224 biskup krakowski Iwo Odrowąż przeniósł świątynię do Końskich i utworzył przy niej parafię. Kościół ten istniał do końca XV wieku.[...]
Na zewnątrz, nad bocznymi drzwiami od strony południowej znajduje się kamienny tympanon: półkolisty ornament wokół krzyża, pod nim łaciński napis: Kościół św. Mikołaja na nowo odbudowany w roku 1122.[...]
Na zewnętrznych ścianach wieży umieszczone są płyty z herbami: Odrowąż, Rawicz i Leliwa oraz łacińskim napisem majuskułowym, prawdopodobnie pochodzące z wcześniejszych, romańskich kościołów.[...]"

Reklama